พระพิฆเนศวร

บทความนี้เกี่ยวกับเทพเจ้าใน ศาสนาพราหมณ์ สำหรับรางวัล ทางดนตรีของประเทศไทย ดูที่ รางวัลพระพิฆเนศทอง พระราชทาน

พระพิฆเนศวร (ภาษาสันสกฤต : คเณศ) หรือ พระพิฆเนศ หรือ พระพิฆเณศ หรือ พระวิฆเณศวร หรือ พระพิฆเณศ หรือ พระคเณศ หรือ คณปติ เป็นเทพใน ศาสนาพราหมณ์ นับถือว่าเป็นเทพเจ้าแห่งความรู้ เป็นผู้มีปัญญาเป็นเลิศ ปราดเปรื่องใน ศิลปวิทยาทุกแขนง เป็นหัวหน้านำคณ ะข้ามความขัดข้อง (ผู้เป็นใหญ่เหนือความขัดข้อง)


พระพิฆเนศวรกับประเทศไทย

ในประเทศไทยจะเห็นได้ว่ามีการบูชา เทพองค์ต่างๆ ในศาสนา พราหมณ์อยู่มากมาย รวมทั้ง องค์พระพิฆเณศ ซึ่งอยู่คู่กับคน ไทยมาช้านาน ดูได้จากการพบรูปสลัก พระพิฆเณศ ในเทวสถาน ตามเมืองต่างๆ ทั่วทั้งประเทศไทย โดยมีหลักฐาน การค้นพบ

องค์เทวรูปบูชา พระพิฆเณศที่เก่าแก่ ในสมัย ที่ขอมเรืองอำนาจใน ดินแดน สุวรรณภูมิ เป็นต้นว่าองค์ เทวรูปบูชา นั้นสลักจากหิน ค้นพบทางแถบ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งจัดแสดง อยู่ในพิพิธภัณฑ สถานแห่งชาต ิพระนคร กรุงเทพฯ

คนไทยถือว่าองค์พระพิฆเนศวร เป็นที่เคารพ สักการะ ในฐานะ องค์บรมครูแห่งศิลป วิทยาการ 18 ประการ โดยคนไทย ยอมรับในองค์พระพิฆเนศวร ให้เป็นเทพแห่งศิลปะทั้งมวล และเป็นเทพองค์สำคัญในการ ประกอบพิธีกรร ต่างๆ ซึ่งทาง ศาสนาพราหมณ ได้สถาปนาพระพิฆเนศวร เป็นเทพพระองค์แรก ที่ต้องบูชาก่อนเริ่มพิธีใดๆ เป็นการคารวะในฐานะบรมครู ผู้ประสาทปัญญาและความสำเร็จ สามารถ ขจัดอุปสรรคทั้งปวง ให้หมดสิ้นไป กิจการทุกอย่างจึงสำเร็จลุล่วงได้ด้วยดี หน่วยงานราชการกรมศิลปากร และมหาวิทยาลัยศิลปากร จึงได้ถือเอา พระพิฆเนศวรเป็นสัญลักษณ์

พระพิฆเนศวรเป็นโอรสของ พระอิศวรและพระอุมาเทวี มีรูปกายเป็นมนุษย์ มีเศียรเป็นช้าง ทุกคนเคารพนับถือท่านในฐานะ ที่ท่านเป็น "วิฆเนศ" นั่นคือ เจ้า (อิศ) แห่งอุปสรรค (วิฆณ) เพราะเจ้าแห่งอุปสรรค ที่สามารถ ปลดปล่อยอุปสรรคได้ และอีกความหมายถึง ท่านเป็นเทพเจ้าแห่งความสำเร็จ ในทุกศาสตร์สรรพสิ่ง หรือเทพเจ้า แห่งการเริ่มต้นใหม่ทั้งปวง

เมื่อพิจารณา ความหมายในทางสัญญะ รูปกายที่อ้วนพีนั้นมีความหมายว่า ความอุดมสมบูรณ์ เศียรที่เป็นช้างมีความหมาย หมายถึงผู้มีปัญญามาก ตาที่เล็กคือ สามารถมอง แยกแยะสิ่งถูกผิด หูและจมูกที่ใหญ่หมายถึง มีสัมผัสพิจารณา ที่ดีเลิศ พระพิฆเนศวรมีพาหนะคือ หนู ซึ่งอาจเปรียบได้กับความคิด ที่พุ่งพล่าน รวดเร็ว ดังนั้น มนุษย์จึงต้องมีปัญญากำกับเป็นดั่งเจ้านายในใจตน

        มีรูปกายเป็นมนุษย์ อ้วนเตี้ย ท้องพลุ้ย มีเศียรเป็น ช้าง มีงาข้างเดียว (ถูกขวาน

ปรศุรามหักเสียงา) สีกายสีแดง (บางแห่งว่าผิวเหลือง นุ่งห่มแดง) มีสี่กร พระหัตถ์หน้าขวาถืองาช้าง พระหัตถ์ซ้ายถือขัน น้ำมนต์ เป็น กระโหลกศีรษะมนุษย์ พระหัตถ์ หลังขวา ถือ ตรี พระหัตถ์ซ้าย ถือบาศ (บ่วง) พาหนะคือ หนู

ตำนาน

        เหตุที่พระพิฆเนศวรทรง มีเศียรเป็นช้าง เนื่องจากเมื่อ ครั้งทรงกำเนิด มีพระนามเดิมว่า "ขันธกุมาร" เมื่อเจริญวัยถึงขั้น ทำพิธีโสกันต์ (โกนจุก) แล้ว พระศิวะ พระบิดาได้มีบัญชา ให้เชิญเทพเจ้าองค์ต่าง ๆ มาร่วมใน งานพิธี สำหรับพระวิษณุ ซึ่งกำลัง บรรทมอยู่ ณ เกษียรสมุทร เมื่อถูกปลุกให้ตื่นจากบรรทม ทรงพลั้งโอษฐ์ไปว่า "ไอ้ลูกหัวหาย ช่างกวนใจจริง" ด้วยวาจาสิทธิ์ของ พระวิษณุนี้ ได้ทำให้ศีรษะของ พระขันธกุมารหายไปทันที ท่าม กลางความตกใจของ เหล่าทวยเทพ พระศิวะจึงมีบัญชา ให้พระวิษณุ กรรมลง ไปยังโลกมนุษย์

ผลที่ได้จากการบูชาพระพิฆเนศ

1. การบูชาพระพิฆเณศนั้น นับเนื่องในอานิสงส์สำคัญ หลายประการด้วย หากเป็นผู้ที่ศึกษาฮินดูแท้ๆ การบูชาพระพิฆเณศย่อมเป็นไปเพื่อการหลุดพ้นจาก การเวียน ว่ายตายเกิดบรรลุธรรมตามหลักโมกษะนั่นแล ด้วยว่า พระพิฆเณศแท้ที่จริงย่อมเป็นพลังงานบริสุทธิ์ พลังแห่งปัญญา อันพิสุทธิ์ การเข้าถึงพระพิฆเณศ ในแง่แห่ง ความสูงสุดทาง จิตวิญญาณ จึงหมายถึง การชำระมลทินภายในจิตใจให้สิ้นไป คงเหลือแต ่สภาพจิตที่บริสุทธิ์ เป็นจิตแท้ดังเดิม เพื่อก้าวไปสู่การรวม เป็นหนึ่งกับพระเป็นเจ้า

2. อานิสงส์ประการต่อมาคือ การบูชาพระพิฆเณศเพื่อปัญญาและ การหยั่งรู้ พระพิฆเณศตามตำนานเป็นเทพแห่งปัญญา โดยชัดเจน จากเรื่องราวการเดินทางรอบโลกแข่งกันระหว่าง พระพิฆเณศ กับพระขันธกุมาร ทันทีที่พระอิศวรบัญชาว่าใครเดิน ทางรอบโลก ครบ 7 รอบก่อนจะให้ผลมะม่วงแก่ผู้นั้น เมื่อพระขันธกุมารทรงนกยูงออกไปก่อน ในขณะที่พระพิฆเณศ เลือกการทักษิณาวัตรพระอิศวร และพระอุมาซึ่งมีฐานะ เป็นบิดามารดา ของตนแล้วกล่าว ตามเนื้อหา พระคัมภีร์ว่า ผู้ใดที่ทักษิณาวัตรบิดามารดา ของตนเอง ย่อมเท่ากับผู้นั้นได้เวียน รอบโลก เพราะว่าคุณของบิดามารดายิ่งใหญ่กว่าแผ่นดิน นี่คือการชี้คุณลักษณะพิเศษของปัญญา

คัมภีร์ภควัตคีตาแห่งศาสนาฮินดู ปรัชญาอันสูงสุดสำหรับมนุษย์

ข้อมูลอ้างอิง : จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี http://th.wikipedia.org

การเตรียมการสักการะพระพิฆเนศ

การสักการบูชาขอพร พระพิฆเนศ ไม่จำกัดว่าจะต้องเป็นอาชีพใด ประชาชนทุกชนชั้น วรรณะ ก็สามารถขอพร จากพระองค์ท่าน ได้ไม่จำกัด เพราะท่าน เป็นมหาเทพ ที่ใจดี มีปัญญาลึกล้ำ แก้ไขปัญหา ได้เก่ง จนได้รับการขนานนามให้เป็น "เทพเจ้าแห่งความสำเร็จ"

วิธีบูชาพระพิฆเนศ วันที่เริ่มต้นครั้งแรกควรเริ่มบูชา ในวันอังคาร หรือวันพฤหัสบดี เพื่อถวายตัวเป็นผู้ศรัทธา หรือลูกศิษย์ของพระพิฆเนศ วันต่อไปให้สักการะตามปกติ จะเป็นฤกษ์ยามใดถือเป็นมงคลทั้งสิ้น ของที่ใช้ในการสักการบูชาได้แก่ น้ำสะอาด นม น้ำมะพร้าว แต่ถ้ามีเครื่องสังเวยควรใช้ผลไม้และขนมต่างๆ เช่น อ้อย กล้วยสุก มะพร้าว ... เลือกถวายได้ตามศรัทธา และกำลังทรัพย์ แต่ถ้าสามารถถวายได้ทุกวันก็จะเป็นการดี

วันและเดือนที่เหมาะแก่การบูชาพระพิฆเนศ หลังจากที่ถวายตัวเป็นผู้ศรัทธาในวันอังคาร หรือวันพฤหัสบดีแล้ว ก็สามารถบูชาได้ทุกวัน ทุกเดือน โปรดเข้าใจไว้ว่าไม่มีวันใดที่ไม่เหมาะแก่การบูชาพระพิฆเนศเลย ผู้ศรัทธาสามารถกราบไหว้ สักการะบูชาองค์พระพิฆเนศได้ทุกวัน ทุกเดือน และขอพรได้ตลอดเวลา

เครื่องสังเวยพระพิฆเนศ ห้ามใช้เนื้อสัตว์ทุกชนิด (สามารถใช้ขนมที่มีส่วนผสมของไข่ได้บ้าง แต่ถ้าเลือกได้ก็ควรเลี่ยง) ให้ถวายผลไม้ที่สุกแล้วเป็นหลัก อ้อย น้ำอ้อย นมวัว ขนมโมทกะ (หรือ ขนมต้มแดง ต้มขาว ของไทย) หรือขนมหวานลาดูป (ชาวอินเดียนิยมถวาย) ตลอดจนข้าวสาร เกลือ พืช ผัก งา สมุนไพร ธัญพืชและเครื่องเทศทุกชนิด ก็สามารถใช้ถวายได้